เวลาเห็นฝุ่นเขรอะเกาะตามซอกมุมของแผงวงจรคอมพิวเตอร์ หลายคนคงอดใจไม่ไหวที่จะหยิบกระป๋องสเปรย์ใกล้มือมาฉีดพ่นเพื่อความสะอาดแบบทันใจ โดยไม่ทันได้ตรวจดูฉลากข้างกระป๋องให้ดีเสียก่อน ความมักง่ายเพียงชั่ววูบนี้อาจกลายเป็นชนวนเหตุที่ทำให้ฮาร์ดแวร์ตัวโปรดพังคามือได้ง่าย ๆ แบบไม่ทันตั้งตัวเลยทีเดียว
หายนะจากการเลือกสเปรย์ผิดสูตร
สเปรย์ทำความสะอาดทั่วไปตามท้องตลาดอย่างพวกน้ำยาเอนกประสงค์หรือน้ำยาเช็ดกระจก มักจะมีส่วนผสมของน้ำและความชื้นแฝงอยู่ ซึ่งเป็นตัวนำไฟฟ้าชั้นดี เมื่อเราเผลอฉีดละอองน้ำยาเหล่านี้ลงไปบนแผงวงจรที่กำลังทำงานอยู่ เจ้าสารละลายจะไหลซึมเข้าไปตามขาไอซีหรือสล็อตเชื่อมต่อทันที
เมื่อความชื้นมาเจอกับกระแสไฟฟ้า สิ่งที่จะเกิดขึ้นตามมาทันทีคืออาการลัดวงจรหรือไฟช็อตอย่างรุนแรง ส่งผลให้ชิปเซ็ตหรืออุปกรณ์ราคาแพงบนเมนบอร์ดเกิดอาการไหม้เกรียมจนส่งกลิ่นควันโขมง ทางที่ถูกต้องคือต้องใช้สเปรย์ประเภท Contact Cleaner หรือน้ำยาทำความสะอาดหน้าสัมผัสทางไฟฟ้าที่ระเหยแห้งไวและไม่ทิ้งคราบน้ำมันไว้เบื้องหลังเท่านั้น
วิกฤตซ้ำสองเมื่อลืมตัดไฟในระบบ
ความผิดพลาดขั้นมหันต์อีกอย่างที่มักมาคู่กันคือการเกียจคร้านที่จะปิดเครื่องและถอดปลั๊กไฟออกให้เรียบร้อยก่อนลงมือทำความสะอาด บางคนคิดว่าแค่นิดๆ หน่อยๆ คงไม่เป็นไร แต่ความจริงแล้วแผงวงจรหลักยังคงมีกระแสไฟฟ้าสแตนด์บายวิ่งหล่อเลี้ยงอยู่ตลอดเวลา
การที่ละอองสเปรย์ไปกระทบเข้ากับจุดที่มีไฟเลี้ยงอยู่ จะทำให้เกิดประกายไฟขนาดเล็กที่เรียกว่าอาร์คไฟฟ้า ซึ่งมีความร้อนสูงมากพอที่จะละลายลายปริ้นท์ทองแดงบนแผงวงจรให้ขาดออกจากกันได้ทันที นอกจากนี้ยังอาจสร้างความเสียหายลุกลามไปยังการ์ดจอและหน่วยความจำที่เสียบอยู่บนบอร์ดเดียวกันด้วย
ขั้นตอนการทำความสะอาดที่ปลอดภัย
ก่อนจะเริ่มลงมือปัดกวาดเช็ดถูคอมพิวเตอร์ตัวโปรดทุกครั้ง เราต้องกดปุ่มปิดเครื่องและถอดปลั๊กไฟออกจากเต้ารับที่ผนังบ้านให้เรียบร้อย รวมถึงควรถอดแบตเตอรี่สำรองบนเมนบอร์ดออกด้วยหากเป็นไปได้ เพื่อความมั่นใจว่าไม่มีกระแสไฟฟ้าตกค้างอยู่ในระบบหลงเหลืออยู่
หลังจากนั้นให้เลือกใช้แปรงขนอ่อนปัดฝุ่นออกเบา ๆ หรือใช้เครื่องเป่าลมแห้งกำจัดเศษผงออกก่อนรอบหนึ่ง หากพบคราบสกปรกฝังแน่นจริง ๆ จึงค่อยใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์แตะน้ำยา Contact Cleaner เพียงเล็กน้อยเช็ดถูอย่างเบามือ และที่สำคัญที่สุดคือต้องทิ้งเวลาให้อุปกรณ์แห้งสนิทดีเสียก่อนค่อยกดเปิดใช้งานใหม่
การประหยัดเวลาเพียงไม่กี่นาทีด้วยการไม่ถอดปลั๊กหรือเลือกใช้สเปรย์ผิดประเภท อาจแลกมาด้วยค่าเสียหายในการซื้ออุปกรณ์ใหม่ยกเซ็ตที่คุณจะต้องเสียใจไปอีกนาน คุณเคยเผลอทำความสะอาดคอมพิวเตอร์ด้วยวิธีเสี่ยงอันตรายแบบไหนมาบ้างแล้วหรือยัง
