หลายคนที่เพิ่งประกอบคอมพิวเตอร์มาใหม่ หรือเพิ่งซื้อ RAM แผงใหม่มาเปลี่ยน คงเคยเจอประสบการณ์ชวนงงประเภทข้างกล่องเขียนไว้ชัดเจนว่าเป็น DDR4 ความเร็ว 3200 MHz หรือ DDR5 ความเร็ว 6000 MHz แต่พอเปิดคอมพิวเตอร์เข้ามาเช็คในระบบกลับเห็นวิ่งอยู่แค่ 2133 MHz หรือ 4800 MHz เท่านั้น จนแอบคิดในใจว่าโดนร้านหลอกขายของไม่ตรงสเปกหรือเปล่า

ความจริงแล้วคุณไม่ได้โดนหลอก และ RAM ก็ไม่ได้เสียแต่อย่างใด เพียงแต่ระบบของเมนบอร์ดจะตั้งค่าความเร็วเริ่มต้นไว้ที่ค่ามาตรฐานความปลอดภัยต่ำสุดเอาไว้ก่อน เพื่อให้คอมพิวเตอร์เปิดติดแน่นอนตั้งแต่ครั้งแรก ส่วนความเร็วแรงตามที่ระบุไว้ข้างกล่องนั้น เราต้องเข้าไปกดเปิดสวิตช์ด้วยตัวเองในหน้า BIOS ซึ่งใช้เวลาทำไม่เกิน 3 นาทีเท่านั้น

XMP กับ EXPO คืออะไรต่างกันตรงไหน

ถ้าเปรียบ RAM เป็นรถสปอร์ต ค่ามาตรฐานโรงงานที่ตั้งมาตอนแรกก็เหมือนการเปิดโหมดประหยัดน้ำมัน วิ่งได้เรื่อยๆ แต่ยังเค้นพลังออกมาไม่หมด ส่วน XMP และ EXPO ก็เปรียบเสมือนโหมดสปอร์ตที่โรงงานตั้งค่าความเร็ว แรงดันไฟ และการทำงานร่วมกับระบบมาให้แบบสำเร็จรูป เพียงแค่เรากดเปิด ระบบก็จะดึงสปีดสูงสุดตามข้างกล่องมาใช้งานทันทีโดยที่เราไม่ต้องไปนั่งปรับแต่งค่าทีละตัวให้ปวดหัว

ความแตกต่างระหว่างสองคำนี้อยู่ที่ฝั่งของโปรเซสเซอร์ XMP เป็นเทคโนโลยีของ Intel ที่ใช้กันมานาน ส่วน EXPO เป็นเทคโนโลยีใหม่กว่าของ AMD ที่ออกแบบมาสำหรับแพลตฟอร์ม AM5 โดยเฉพาะ แม้ชื่อจะต่างกันแต่หลักการทำงานเหมือนกันเปี๊ยบคือโปรไฟล์โอเวอร์คล็อกสำเร็จรูปจากโรงงานผู้ผลิต RAM นั่นเอง

วิธีเช็คสปีด RAM ก่อนลงมือทำ

ก่อนที่เราจะรีสตาร์ทเครื่องเข้าไปตั้งค่า เรามาเช็คกันก่อนว่าตอนนี้ RAM ของเราวิ่งอยู่ที่ความเร็วเท่าไร ให้กดปุ่ม Ctrl + Shift + Esc บนคีย์บอร์ดพร้อมกันเพื่อเปิดหน้าต่าง Task Manager ขึ้นมา จากนั้นคลิกไปที่แถบ Performance แล้วเลือกหัวข้อ Memory

สังเกตตรงช่องที่เขียนว่า Speed ด้านขวาล่าง ถ้าตัวเลขตรงนั้นต่ำกว่าความเร็วที่ระบุไว้บนกล่อง RAM เช่น บนกล่องบอก 3200 MHz แต่ในหน้าจอขึ้น 2133 MHz แสดงว่าคอมพิวเตอร์ของคุณยังไม่ได้เปิดใช้งาน XMP หรือ EXPO ซึ่งหมายความว่าคุณกำลังเสียเงินฟรีไปกับสปีดที่ไม่ได้ใช้อยู่

4 ขั้นตอนเปิดใช้งานใน BIOS แบบจับมือทำ

ขั้นตอนแรกให้สั่งรีสตาร์ทคอมพิวเตอร์ของคุณ จากนั้นทันทีที่หน้าจอดับและเริ่มเปิดขึ้นมาใหม่ ให้กดปุ่ม Delete หรือปุ่ม F2 บนคีย์บอร์ดรัวๆ ย้ำๆ เพื่อสั่งให้ระบบบูตเข้าสู่หน้าตั้งค่า BIOS ก่อนที่จะเข้าสู่ระบบปฏิบัติติการ Windows

เมื่อเข้ามาในหน้า BIOS แล้ว สำหรับเมนบอร์ดรุ่นใหม่ๆ มักจะเข้าสู่หน้า EZ Mode ซึ่งอ่านง่าย ให้มองหาหัวข้อที่เขียนว่า XMP สำหรับฝั่ง Intel หรือ EXPO สำหรับฝั่ง AMD โดยปกติจะมีเมนูให้เลือกเปลี่ยนจาก Disabled เป็น Profile 1 หรือ Enabled ได้เลยในหน้าแรก แต่ถ้าหาไม่เจอ ให้ลองกดปุ่ม F7 เพื่อเข้าสู่ Advanced Mode แล้วมองหาเมนูชื่อ Ai Tweaker บนเมนบอร์ด ASUS หรือ OC บนเมนบอร์ด MSI และ Gigabyte

เมื่อเปลี่ยนค่าเป็น Profile 1 เรียบร้อยแล้ว ให้กดปุ่ม F10 บนคีย์บอร์ดเพื่อสั่ง Save and Exit จากนั้นเลือกว่า Yes ระบบจะทำการบันทึกค่าและรีสตาร์ทตัวเอง ในช่วงนี้คอมพิวเตอร์อาจจะใช้เวลาเปิดเครื่องนานกว่าปกตินิดหน่อย หรือมีการดับแล้วติดใหม่ 1-2 รอบ ซึ่งเป็นกระบวนการเรียนรู้ค่า RAM หรือ Memory Training ของเมนบอร์ด ถือเป็นเรื่องปกติไม่ต้องตกใจ

ถ้าเปิดแล้วเครื่องดับหรือภาพไม่ขึ้นต้องทำอย่างไร

ในกรณีที่เปิดใช้งานแล้วคอมพิวเตอร์เปิดไม่ติด ภาพไม่ขึ้นจอ หรือรีสตาร์ทวนไปเรื่อยๆ สาเหตุมักเกิดจากซีพียูหรือเมนบอร์ดรับความเร็วระดับนั้นไม่ไหว หรือ RAM ที่ซื้อมามีความเร็วสูงเกินกว่าระบบจะทำงานได้เสถียร ไม่ต้องตกใจไป เมนบอร์ดรุ่นใหม่ส่วนใหญ่จะมีระบบความปลอดภัยที่จะรีเซ็ตตัวเองกลับเป็นค่าเริ่มต้นให้อัตโนมัติหลังจากเปิดไม่ติด 2-3 ครั้ง

แต่ถ้าเครื่องค้างไปเลย ให้ปิดสวิตช์ Power Supply ด้านหลังเคส ถอดปลั๊กออก แล้วทำการ Clear CMOS โดยการถอดถ่านก้อนกลมๆ บนเมนบอร์ดออกทิ้งไว้ประมาณ 5 นาทีแล้วใส่กลับเข้าไปใหม่ หรือใช้ไขควงแตะพินจัมเปอร์ CMOS เพื่อคืนค่าโรงงาน คอมพิวเตอร์ก็จะกลับมาเปิดติดใช้งานได้ตามปกติ แล้วค่อยลองเข้าไปปรับตั้งค่าความเร็วใน BIOS ใหม่อีกครั้ง

หลังจากทำครบทุกขั้นตอนแล้ว ลองเปิดเช็คใน Task Manager อีกรอบ หากตัวเลขขยับไปตรงกับข้างกล่องแล้ว ก็ขอแสดงความยินดีด้วยที่คุณได้ปลดล็อกความเร็ว RAM คืนมาครบทุกบาททุกสตางค์เรียบร้อย แล้วคอมพิวเตอร์ของคุณตอนนี้เปิดใช้งาน XMP หรือ EXPO ให้ RAM วิ่งเต็มสปีดข้างกล่องอยู่หรือเปล่า