ลองจินตนาการถึงคืนที่ห้องนอนเงียบสนิท คุณกำลังนั่งพิมพ์งานหรืออ่านบทความบนหน้าจออย่างเพลิดเพลิน แต่จู่ ๆ กลับได้ยินเสียงแหลมสูงคล้ายเสียงจี่หรือเสียงวี๊ดเบา ๆ ลอยออกมาจากในเคสคอมพิวเตอร์ พอเลื่อนเมาส์เสียงก็เปลี่ยนจังหวะ พอหยุดมือเสียงก็กลับมาอีก พยายามฟังอยู่นานพัดลมก็ไม่ได้หมุนแรง SSD ก็ไม่มีส่วนขยับ แต่เสียงกวนใจนี้กลับไม่ยอมหายไปไหน

อาการนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะกับคอมพิวเตอร์ราคาถูก แต่คอมพิวเตอร์ประกอบตัวแรงที่ใช้เมนบอร์ดราคาหลักหมื่นก็เจอได้เหมือนกัน ซึ่งสร้างความหงุดหงิดให้สายชอบความเงียบเป็นอย่างมาก บทความนี้เราจะพาไปเจาะลึกต้นตอของปัญหา พร้อมแจกทริคตั้งค่าใน BIOS ที่ทำตามได้ง่าย ๆ เพื่อสยบเสียงจี่นี้ให้เงียบกริบ

ทำไมเครื่องอยู่นิ่ง ๆ ถึงมีเสียงจี่

ต้นตอของเสียงที่เราได้ยินไม่ได้มาจากผีสิง หรือพัดลมเคสเสื่อมสภาพ แต่มันคือปรากฏการณ์ที่เรียกว่า Coil Whine หรือเสียงสั่นของคอยล์ภาคจ่ายไฟบนเมนบอร์ดนั่นเอง บนเมนบอร์ดจะมีสิ่งที่เรียกว่า VRM ทำหน้าที่แปลงไฟจาก Power Supply ส่งไปเลี้ยง CPU ซึ่ง VRM นี้จะมีขดลวดตัวเหนี่ยวนำหุ้มเคสสี่เหลี่ยมเล็ก ๆ วางเรียงกันอยู่รอบซ็อกเก็ต CPU

เวลาที่คอมพิวเตอร์ทำงานหนัก ไฟที่จ่ายผ่าน VRM จะนิ่งและต่อเนื่อง ทำให้ขดลวดไม่สั่น แต่เวลาที่เราปล่อยเครื่องทิ้งไว้เฉย ๆ หรือเปิดเว็บอ่านเล่น CPU จะสลับโหมดประหยัดพลังงานขึ้นลงอย่างรวดเร็วเป็นพัน ๆ ครั้งใน 1 วินาที การจ่ายไฟที่ตัดสลับความถี่รวดเร็วระดับนี้แหละที่ไปกระตุ้นให้ขดลวดใน VRM เกิดการสั่นสะเทือนจนเกิดเสียงแหลมสูงที่หูมนุษย์ได้ยินพอดี

รู้จัก C-States ตัวการสลับไฟสุดไว

กลไกที่ทำให้เกิดการสลับไฟอย่างรวดเร็วนี้มีชื่อเรียกว่า C-States ซึ่งเป็นเทคโนโลยีประหยัดพลังงานของ CPU ไม่ว่าจะเป็นค่าย Intel หรือ AMD โดยระบบจะแบ่งระดับการพักผ่อนของชิปประมวลผลตั้งแต่ C0 ไปจนถึง C6 หรือ C10

โหมด C0 หมายถึง CPU กำลังทำงานเต็มที่ ส่วนโหมดเลขสูงอย่าง C6 หรือ C7 คือโหมดหลับลึกที่ CPU จะตัดการทำงานของคอร์ส่วนใหญ่เพื่อประหยัดไฟให้ได้มากที่สุด ปัญหามันอยู่ตรงที่ระบบปฏิบัติตระกูล Windows จะสั่งให้ CPU เด้งสลับไปมาระหว่าง C0 กับ C6 แบบทันทีทันใดตลอดเวลา ทำให้แรงดันไฟแกว่งไปมาอย่างรวดเร็วและกลายเป็นเสียงจี่กวนประสาทในที่สุด

วิธีตั้งค่าปิด C-States ใน BIOS

วิธีแก้ปัญหานี้ที่ได้ผลดีที่สุดโดยไม่ต้องเสียเงินซื้ออุปกรณ์ใหม่ คือการสั่งปิดการเข้าสู่โหมดหลับลึกของ CPU ผ่านหน้าจอ BIOS เพื่อให้แรงดันไฟนิ่งคงที่ โดยขั้นตอนแรกให้คุณรีสตาร์ทคอมพิวเตอร์ แล้วกดปุ่ม Delete หรือ F2 รัว ๆ บนคีย์บอร์ดเพื่อเข้าสู่หน้าตั้งค่า BIOS

เมื่อเข้ามาแล้ว ให้มองหาโหมดขั้นสูงหรือ Advanced Mode จากนั้นเข้าไปที่เมนูการจัดการพลังงานของ CPU ซึ่งแต่ละแบรนด์จะใช้ชื่อต่างกันเล็กน้อย เช่น CPU Power Management บนเมนบอร์ด ASUS หรือ OC Advanced CPU Settings บนเมนบอร์ด Gigabyte รวมถึงเมนบอร์ด MSI และ ASRock ก็จะอยู่ในหมวดตั้งค่า CPU เช่นกัน

มองหาหัวข้อที่เขียนว่า CPU C-States หรือ C-State Control แล้วทำการเปลี่ยนค่าจาก Auto หรือ Enabled ให้กลายเป็น Disabled จากนั้นให้กดปุ่ม F10 บนคีย์บอร์ดเพื่อทำการบันทึกค่าและรีสตาร์ทเครื่องกลับเข้าสู่ Windows ตามปกติ

ผลกระทบต่อความร้อนและการกินไฟ

หลายคนอาจจะกังวลว่าการปิด C-States จะทำให้ CPU พังหรือร้อนขึ้นเกินไปไหม คำตอบคือไม่ต้องเป็นห่วง การปิด C-States เพียงแค่ทำให้ CPU ไม่เข้าสู่โหมดหลับลึกมากเกินไปเท่านั้น ไม่ได้เป็นการโอเวอร์คล็อกดันไฟเพิ่มแต่อย่างใด

ผลลัพธ์จากการปิดฟีเจอร์นี้จะทำให้คอมพิวเตอร์ของคุณกินไฟขณะอยู่นิ่งเพิ่มขึ้นเล็กน้อยเพียงแค่ 2 ถึง 5 Watts เท่านั้น และอุณหภูมิขณะอยู่นิ่งอาจจะเพิ่มขึ้นมาประมาณ 1 ถึง 3 องศาเซลเซียส ซึ่งถือว่าน้อยมาก ๆ เมื่อแลกกับความเงียบสนิท ส่วนเวลาเล่นเกมหรือทำงานหนัก ประสิทธิภาพและความร้อนจะยังคงเหมือนเดิมทุกประการ

หากคุณรู้สึกว่าการปิดทั้งหมดทำให้กินไฟเกินไป บนเมนบอร์ดบางรุ่นคุณสามารถเลือกปิดเฉพาะโหมดหลับลึกอย่าง C6 หรือ C7 แล้วเปิด C1E ไว้ได้ ซึ่งวิธีนี้จะช่วยลดเสียงจี่ได้เหมือนกันโดยที่ยังคงประหยัดพลังงานได้บางส่วน ลองนำทริคนี้ไปปรับใช้กันดูแล้วคอมพิวเตอร์ของคุณจะกลับมาเงียบสงบน่าใช้งานเหมือนเดิม

แล้วเครื่องของคุณเคยมีเสียงจี่กวนใจเวลาอยู่นิ่ง ๆ บ้างไหม แล้วใช้วิธีปรับ C-States ใน BIOS หรือมีทริคอื่น ๆ ในการรับมือกับเสียงนี้อย่างไรกันบ้าง?